Luchtdichtheid in kantoren: een cruciale factor voor technische installaties

De energietransitie en de zoektocht naar duurzame en aangename gebouwen hebben de focus op luchtdichtheid enorm verhoogd. Hoewel de term vaak geassocieerd wordt met residentiële bouw, is de impact ervan op kantoorgebouwen, met hun complexe technische installaties, minstens zo significant. Een goed afgedicht kantoor is niet alleen cruciaal voor energie-efficiëntie, maar ook voor het functioneren van de verwarmings-, ventilatie- en koelsystemen (HVAC), en het voorkomen van comfortklachten bij de gebruikers.

Een van de meest prominente effecten van een slechte luchtdichtheid in hogere gebouwen is het schoorsteeneffect. Dit fenomeen ontstaat door het verschil in temperatuur tussen de binnen- en buitenlucht. Warme, lichtere lucht stijgt op in het gebouw, terwijl koudere, zwaardere lucht van buitenaf via kieren en spleten op de lagere verdiepingen naar binnen wordt gezogen. Dit leidt tot een aanzienlijke luchtdoorstroming, vergelijkbaar met de trek in een schoorsteen.
De gevolgen zijn aanzienlijk:

• Verhoogd energieverbruik: de oncontroleerbare luchtstromen door het gebouw verstoren het evenwicht van de HVAC-systemen, die harder moeten werken om de gewenste binnentemperatuur te handhaven. Dit leidt tot een hogere energiefactuur en onnodige CO2-uitstoot.
• Tocht en comfortklachten: de instroom van koude lucht op de benedenverdiepingen kan leiden tot tochtgevoel en koude voeten, terwijl de bovenste verdiepingen te warm kunnen aanvoelen. Dit resulteert in ontevreden werknemers en klachten over het binnenklimaat.
• Problemen met de drukregeling: vele technische installaties, zoals ventilatiesystemen met warmteterugwinning en liftdeuren, zijn ontworpen om te functioneren binnen bepaalde drukomstandigheden. Het schoorsteeneffect kan deze drukbalans verstoren, waardoor de systemen minder efficiënt werken of zelfs storingen ondervinden.

Een optimale luchtdichtheid is een voorwaarde voor het effectieve functioneren van diverse technische installaties.

Enkele voorbeelden:

• Datathermie: dit geavanceerde koelingssysteem maakt gebruik van de restwarmte van datacenters om andere delen van het gebouw te verwarmen, of via een warmtepomp om te koelen. Een goede luchtdichtheid is hierbij cruciaal om het warmteverlies te minimaliseren en het systeem zo efficiënt mogelijk te laten functioneren.
• Blue-kit systeem voor liften: dit innovatieve systeem hergebruikt de energie die een lift genereert bij het afdalen. De opgewekte elektriciteit wordt teruggevoerd naar het netwerk van het gebouw. De energie-efficiëntie van dit systeem is echter sterk afhankelijk van de algehele energiebalans van het gebouw, waar luchtdichtheid een sleutelrol in speelt.

• Gebruik van een groot intern atrium: een atrium kan fungeren als een thermische buffer en dragen bij aan een comfortabel binnenklimaat. Een onvoldoende luchtdicht atrium kan echter een extra bron van ongewenste luchtstromen zijn, waardoor het schoorsteeneffect versterkt wordt in plaats van gemitigeerd.

Het bereiken van een hoge luchtdichtheid vereist aandacht in zowel de ontwerpfase als de uitvoeringsfase van een bouwproject. Het gaat niet alleen om de afdichting van ramen en deuren, maar ook om het dichten van doorvoeren voor leidingen, bekabeling en kanalen. Denk hierbij aan de afdichting rondom ventilatie-units, luchtkanalen en de overgang tussen wanden en vloeren. Een zorgvuldige planning en uitvoering, inclusief het testen van de luchtdichtheid, zijn essentieel om latere problemen te voorkomen.

Een investering in luchtdichtheid is een investering in de levensduur en efficiëntie van de technische installaties, het comfort van de gebruikers en de duurzaamheid van het gebouw. Het is de onzichtbare, maar onmisbare schakel die een modern kantoorgebouw tot een succes maakt.

Egeon Ingenieurs voerde al talloze luchtdichtheidsmetingen uit in de Benelux.
Bekende sites zijn Tweed – Brussel, Banimmo – St.D.Westrem, De Punt – Gentbrugge, DHL – Antwerpen, EIB/BEI – GD Luxemburg.
Dankzij voorafgaandelijke werfbezoeken, afstemming tussen verschillende betrokken partijen en flexibele planning werden doorgaans meteen goede resultaten bekomen. Wanneer een (kantoor)gebouw bij een eerste poging niet slaagt om aan de geëiste luchtdichtheid te komen, wordt steeds een luchtlekopsporing gehouden. Zo kunnen de hoofdaannemer en eventuele onderaannemers meteen in actie treden om de opgespoorde luchtlekken te remediëren.