Uit de analyse van de veiligheidsvaststellingen blijkt dat de meest terugkerende tekortkomingen zich concentreren rond een aantal duidelijke thema’s: werfhygiëne en sociale voorzieningen, werfafsluiting en toegangscontrole, valgevaar, werfinrichting, collectieve bescherming en orde/netheid op de werf.
De meest voorkomende vaststelling betreft het ontbreken of onvoldoende voorzien van hygiënische en sociale voorzieningen. Dit wijst erop dat sanitaire voorzieningen, wasgelegenheid, eet- of rustzones en algemene hygiënische maatregelen op meerdere werven onvoldoende aanwezig, toegankelijk of onderhouden zijn. Dergelijke voorzieningen zijn niet enkel belangrijk voor het comfort van de werknemers, maar ook voor de bescherming van hun gezondheid en voor het vermijden van infectierisico’s.
Een tweede belangrijk aandachtspunt is de werfafsluiting en bouwplaatsafbakening. Onvoldoende of onvolledig afgesloten werven verhogen het risico dat onbevoegden, omwonenden of voorbijgangers de werf betreden en daarbij schade oplopen. Ook het risico op beschadiging of diefstal van werfmateriaal neemt hierdoor toe. Een correcte afsluiting, duidelijke signalisatie en gecontroleerde toegang tot de werf blijven daarom basisvoorwaarden voor een veilige werforganisatie.
Een groot deel van de vaststellingen heeft betrekking op valgevaar. Dit komt onder meer terug bij putten en sleuven, trapgaten, gevelopeningen, technische schachten, dakranden, vloerplaatranden, ladders en randbeveiligingen. Deze inbreuken wijzen op het belang van tijdige en volledige collectieve beschermingsmaatregelen. Openingen moeten consequent worden afgeschermd of afgedekt, randbeveiligingen moeten correct geplaatst en onderhouden worden, en ladders mogen enkel gebruikt worden wanneer dit veilig en verantwoord is. Waar mogelijk verdient collectieve bescherming altijd de voorkeur boven individuele maatregelen.
Ook de werfinrichting komt opvallend vaak terug. Hierbij gaat het onder meer over de toegang tot werfwegen, parkeerzones, opslagplaatsen, werfburelen, sanitaire installaties en zones voor horizontaal transport. Een goed ingerichte werf vermindert conflicten tussen voetgangers, voertuigen, machines en opslagzones. Duidelijke circulatie, ordelijke opslag en voldoende vrije doorgangen zijn essentieel om aanrijdingen, struikelgevaar en onveilige werkposten te voorkomen.
Verder zijn er meerdere vaststellingen rond planning en stand van de werken. Dit kan erop wijzen dat veiligheidsmaatregelen niet altijd tijdig worden afgestemd op de evolutie van de werf. Naarmate een werf vordert, ontstaan nieuwe risico’s: openingen, sleuven, hoogteverschillen, steigers, transportbewegingen en zones met stof- of valgevaar. Veiligheid moet daarom mee opgenomen worden in de uitvoeringsplanning, zodat de nodige preventiemaatregelen aanwezig zijn vóór de risicovolle werkzaamheden starten.
Tot slot komen ook stofpreventie, verkeersmaatregelen, signalisatie, helmdracht in hijszones en orde/netheid regelmatig voor. Deze punten lijken afzonderlijk misschien minder zwaar te wegen, maar samen bepalen ze in sterke mate het algemene veiligheidsniveau op de werf. Een nette, duidelijk gesignaleerde en goed georganiseerde bouwplaats vermindert de kans op incidenten aanzienlijk.
Ten eerste: een vaste opstartcheck per werf, met controle op werfafsluiting, sanitaire voorzieningen, toegangswegen, signalisatie, opslagzones en circulatie.
Ten tweede: een specifieke controle op valgevaar bij elke werffase, met bijzondere aandacht voor putten, sleuven, trapgaten, gevelopeningen, technische schachten, dakranden en randbeveiligingen.
Ten derde: een periodieke orde- en veiligheidsronde, gericht op stofbeperking, opruimen van afval en materiaal, veilige doorgangen, correcte plaatsing van ladders en duidelijke verkeersmaatregelen.
Wanneer deze punten systematisch worden opgevolgd, kan een groot deel van de terugkerende inbreuken preventief worden vermeden. De top 20 toont immers dat de meeste vaststellingen niet uitzonderlijk of eenmalig zijn, maar terugkerende basisrisico’s betreffen die met vaste werfprocedures en consequente opvolging sterk kunnen worden verminderd.
