Wie een woning of gebouw renoveert in Vlaanderen, stelt zich vroeg of laat de vraag: moet asbest altijd verwijderd worden? Het eerlijke antwoord is: niet elk asbesthoudend materiaal moet vandaag onmiddellijk weg, maar bij renovatiewerken geldt wel degelijk een verwijderplicht zodra asbest door de werken eenvoudig bereikbaar wordt. OVAM is daar duidelijk over, en ook vanuit het welzijn op het werk gelden strenge regels zodra aannemers of werknemers betrokken zijn.
Er is geen algemene plicht om al het asbest meteen te verwijderen
In Vlaanderen bestaat vandaag geen algemene verplichting om alle asbesthoudende toepassingen in een woning of gebouw onmiddellijk te verwijderen. Dat verandert wanneer het asbest in slechte staat is, of wanneer het bij renovatiewerken bloot komt te liggen. OVAM benadrukt bovendien dat asbest in een gebouw best zo snel mogelijk wordt weggenomen, zeker tijdens renovaties, en dat asbesthoudende materialen altijd veilig beheerd moeten worden. De lokale toezichthouder kan ingrijpen wanneer asbest een risico vormt.
Bij renovatie geldt wél een duidelijke verwijderplicht
Het belangrijkste principe voor eigenaars is eenvoudig: wordt asbest door de geplande werken eenvoudig bereikbaar, dan moet het verwijderd worden. Volgens OVAM moet de eigenaar zich bij onderhouds-, herstellings- of ontmantelingswerken altijd ontdoen van alle asbesthoudende materialen die door de werken eenvoudig bereikbaar worden. Die regel geldt voor alle constructies, ongeacht het bouwjaar en ongeacht of het om een publiek of privaat gebouw gaat.
Een klassiek voorbeeld: je breekt een voorzetwand of afwerking uit, en daarachter blijkt een asbesthoudende plaat of lambrisering te zitten. Dan volstaat het niet om die opnieuw dicht te maken. Als het materiaal door de werken bereikbaar is geworden, moet het in principe verwijderd worden. Dat sluit ook aan bij de aandachtspunten uit jullie presentatie.
Wat betekent “eenvoudig bereikbaar”?
Dat begrip is cruciaal. OVAM omschrijft een materiaal als eenvoudig bereikbaar wanneer het waarneembaar en wegneembaar is zonder impact op de bouwkundige integriteit, en wanneer het onbedekt is of slechts bedekt met bijvoorbeeld verf, coating, behang, kunststof of textiel. Ook materialen die bedekt zijn, maar waarvan de afdekking zonder schade kan worden weggenomen, kunnen dus onder die verplichting vallen.
Met andere woorden: het gaat niet alleen om zichtbaar asbest. Ook asbest dat achter een lichte afwerking zit en zonder zware ingrepen bereikbaar wordt, kan onder de verwijderplicht vallen.
Mag je asbest gewoon insluiten of bedekken?
In veel renovatieprojecten leeft nog altijd het misverstand dat je asbest veilig kan “laten zitten” door er gewoon iets over te plaatsen. Maar net daar is de regelgeving streng: asbesthoudende materialen bij werken opnieuw insluiten is verboden in Vlaanderen. OVAM noemt dat expliciet een verboden handeling, net zoals stof veroorzaken door asbest te beschadigen, asbest hergebruiken of asbestafval achterlaten. Ook constructies zoals zonnepanelen of overzetdaken plaatsen op een asbestcementen dak of gevel zijn verboden.
Tijdelijke afscherming of bedekking kan enkel als risicobeheersmaatregel, niet als manier om een verwijderplicht te omzeilen. Dat sluit ook aan bij de boodschap uit jullie presentatie: bedekken mag niet als het materiaal eigenlijk moet worden weggenomen.
Wie mag asbest verwijderen?
Dat hangt af van het type materiaal en van het risico bij de verwijdering. OVAM geeft aan dat sommige materialen enkel via eenvoudige handelingen mogen worden verwijderd, en zelfs dan is het aangewezen om daarvoor iemand met het juiste opleidingsattest of een erkende asbestverwijderaar in te schakelen.
FOD WASO is nog explicieter voor professionele context: sloop- en verwijderingswerken met asbest mogen alleen worden uitgevoerd via wettelijk toegelaten technieken. De techniek van de eenvoudige handelingen mag uitsluitend uitgevoerd worden door ondernemingen die daarvoor opgenomen zijn in de officiële lijst, of door ondernemingen die erkend zijn voor de zwaardere technieken. Voor de couveusezakmethode en de hermetisch afgesloten zone zijn erkende ondernemingen vereist.
Wat als een aannemer een woning komt renoveren?
Zodra werknemers betrokken zijn, komt ook de federale welzijnsregelgeving volop in beeld. FOD WASO wijst erop dat blootstelling aan asbest vandaag vooral voorkomt tijdens werkzaamheden zoals reparatie, verwijdering, renovatie en sloop.
Komt een aannemer werken uitvoeren in een privéwoning en is er geen asbestinventaris? Dan mogen die werken niet zomaar starten. FOD WASO stelt duidelijk dat de werkgever voor de start van de werken alle nodige maatregelen moet nemen om materialen te identificeren waarvan vermoed wordt dat ze asbest bevatten. Dat hoeft niet altijd een volledige inventaris van de hele woning te zijn, maar wel een gerichte identificatie van de materialen die risico op blootstelling voor de werknemers kunnen veroorzaken.
Voor werkgevers bestaat bovendien al langer een verplichting om een asbestinventaris te laten opmaken van alle delen van gebouwen waar blootstelling mogelijk is. Sinds eind 2025 gelden er ook strengere eisen voor de personen die zulke inventarissen mogen opmaken: de zogeheten expert-asbestinventariseerders.
De regels rond arbeidsveiligheid zijn strenger geworden
De federale asbestregelgeving werd eind 2025 nog aangescherpt. Volgens FOD WASO werd het nieuwe KB op 30 december 2025 gepubliceerd. De beroepsblootstellingsgrenswaarde werd verlaagd naar 0,01 vezel per cm³, daalt verder naar 0,002 vezel per cm³ vanaf 21 december 2029, en vanaf 21 december 2027 moeten metingen gebeuren met elektronenmicroscopie in plaats van de huidige lichtmicroscopie.
Voor renovatieprojecten met professionele uitvoerders betekent dat in de praktijk één ding: de lat ligt nog hoger voor voorbereiding, inventarisatie, werkmethode en bescherming van werknemers.
En hoe zit het met de Vlaamse langetermijndoelstellingen?
OVAM werkt richting een asbestveilig Vlaanderen tegen 2040. In dat beleid zijn ook duidelijke doelstellingen opgenomen, zoals het verwijderen van asbestcementtoepassingen rondom gebouwen en eenvoudig bereikbare risicovolle toepassingen tegen 2034. Voor publieke gebouwen zijn bepaalde deadlines juridisch vastgelegd; voor particuliere eigenaars ligt de focus vandaag vooral op stimuleren, begeleiden en ondersteunen.
Dat betekent dus niet dat elke particuliere eigenaar morgen verplicht is om alle asbest in huis te verwijderen. Maar wie renoveert, moet wel rekening houden met de concrete verwijderplicht zodra het materiaal bereikbaar wordt.
Praktisch besluit
Moet je asbest verwijderen bij een renovatie? Ja, vaak wel. Niet omdat elke woning meteen asbestvrij moet zijn, maar omdat de wet bepaalt dat asbesthoudende materialen die door de werken eenvoudig bereikbaar worden, moeten worden verwijderd. Gewoon bedekken of opnieuw insluiten is in dat geval geen oplossing en kan zelfs verboden zijn.
Werk je met een aannemer of met werknemers, dan moet je bovendien ook de regels rond arbeidsveiligheid respecteren. Dat betekent onder meer: vooraf identificeren waar asbest kan zitten, de juiste verwijderingstechniek kiezen en, waar nodig, werken met een onderneming die daarvoor wettelijk bevoegd is.
De veiligste aanpak bij renovatie blijft daarom: eerst inventariseren en informeren, dan pas afbreken.
Bij Egeon ingenieurs helpen we u hier graag mee verder!
