Technische, wettelijk onderbouwde uitleg (met aandacht voor nieuw KB Asbest — dec. 2025)
Asbest blijft één van de gevaarlijkste bouwstoffen die je in een gebouw kunt tegenkomen. Het verwijderen ervan moet daarom gebeuren volgens strikte veiligheidsregels, niet enkel om gezondheidsschade te vermijden, maar ook om te voldoen aan de Belgische en Europese regelgeving.
Deze blogpost behandelt:
Wettelijke basis: Codex Welzijn op het Werk + nieuw KB Asbest
Codex Welzijn op het Werk
De Federale Overheidsdienst WASO baseert de Belgische regelgeving op de Codex Welzijn op het Werk (Boek VI, Titel 3 en 4). Hierin staan onder meer:
Nieuw Koninklijk Besluit (KB Asbest) — in werking sinds 22 december 2025
Op 19 december 2025 werd een nieuw Koninklijk Besluit gepubliceerd in het Belgisch Staatsblad, dat de omzetting van de nieuwe Europese richtlijn (2023/2668) in Belgisch recht afrondt.
Belangrijke wijzigingen zijn onder meer:
Deze updates gaan verder dan enkel administratieve wijzigingen — ze hebben impact op de technische uitvoering van verwijderingswerken, uitvoering van risicoanalyses, meetmethodes en persoonsbescherming.
Soorten asbest: technisch onderscheid
Voor alle technische en wettelijke verplichtingen is onderscheid tussen twee hoofdtypen asbest cruciaal:
🟢 1. Hechtgebonden / niet-friabel asbest
🔴 2. Losgebonden / friabel asbest
Deze technische verschillen bepalen wie wat mag doen en welke beschermingsmaatregelen nodig zijn.
Wie mag wat doen? (van eenvoudige handelingen tot complexe verwijdering)
A. Eenvoudige handelingen
Dit zijn kleine werkzaamheden waarbij het risico relatief laag ligt, bijvoorbeeld:
Volgens het nieuwe KB mag dit zonder volledige erkenning als asbestverwijderaar, maar wel alleen door mensen met een specifieke opleiding én met strikte voorwaarden (zoals grenswaarden, beschermingsmiddelen en jaarlijkse herhaling van de opleiding).
👉 Hiervoor is meestal een melding via een online formulier bij FOD WASO verplicht.
B. Grote of risicovolle werken
Voor:
is het verplicht om een erkende asbestverwijderaar in te schakelen. Dit volgt uit de Codex en de toelichting bij erkende ondernemingen.
Erkende bedrijven moeten voldoen aan technische eisen zoals:
Deze verplichting geldt onafhankelijk van de regio (Vlaanderen, Brussel, Wallonië) — maar de regionale handhaving en aanvullende eisen kunnen verschillen.
Een overzicht van de door de FOD WASO erkende asbestverwijderaars vind je terug op:
https://emploi.belgique.be/fr/agrements/agrement-amiante-entreprises-agreees-pour-des-travaux-de-demolition-et-retrait-damiante
Opleidingen, grenswaarden en meetmethoden
Onder het nieuwe KB zijn opleidingen verplicht voor iedereen die met asbest werkt, inclusief:
Deze opleidingen moeten jaarlijks herhaald worden, en voldoen aan inhoudelijke eisen die in het KB worden uitgeschreven.
Grenswaarden voor blootstelling
Het KB implementeert een gefaseerde verlaging van de grenswaarde voor beroepsmatige blootstelling aan asbestvezels:
|
Periode |
Grenswaarde vezels/cm³ |
|
Tot 20 dec. 2025 |
0,1 |
|
21 dec. 2025 – 20 dec. 2029 |
0,01 |
|
Vanaf 21 dec. 2029 |
0,002 |
Deze sterkere limieten beïnvloeden de technische organisatie van beschermingsmaatregelen, luchtmetingen en werkmethodieken.
Meetmethoden
Vanaf 21 december 2027 mag alleen nog gebruik worden gemaakt van elektronenmicroscopie (SEM) voor vezeltellingen — traditioneel met lichtmicroscopie zal dan niet meer volstaan.
Technische verplichtingen rond inventarisatie en controle
Naast wie wat mag verwijderen, bepaalt de regelgeving ook:
➤ Asbestinventaris voor werken
Vooraleer werken starten moet een asbestinventaris opgesteld worden door een erkende expert — een normale visuele inventaris door een niet-expert volstaat niet meer voor risicovolle projecten.
➤ Risicobeoordeling en beheersplan
De werkgever moet op basis van inventaris en risicoanalyse een beheersplan opstellen waarin staat welke beschermingsmaatregelen genomen worden, welke methoden gebruikt worden en hoe evacuatie en luchtmetingen gebeuren.
➤ Overzicht en documentatie
Een technische dossierering van werkplannen, meetresultaten en beschermingsmiddelen moet tijdens inspecties beschikbaar zijn — anders volgt sanctie.
Wat particulieren wel mogen verwijderen
✔️ Alleen hechtgebonden asbesthoudende materialen
Particulieren mogen in België zelf hechtgebonden asbest verwijderen, maar alleen als aan deze strikte technische voorwaarden is voldaan:
✅ het materiaal is hechtgebonden (zoals asbestcementplaten) — dat wil zeggen: de vezels zitten stevig vast in de matrix en kunnen niet zomaar loskomen;
✅ het materiaal verkeert in goede staat — er mag geen breuk, slijtage of vezelverspreiding zijn;
✅ je kunt het materiaal losmaken zonder dat het breekt of zaagt, bijvoorbeeld door platen voorzichtig uit te schroeven met eenvoudig handgereedschap;
✅ het betreft maximaal kleine oppervlakken, doorgaans tot ongeveer 35 m² per gebouw/adres, voor hechtgebonden materialen — groter werk moet door professionals gebeuren;
✅ je neemt de juiste veiligheidsmaatregelen zoals FFP3-masker, wegwerpoverall, handschoenen, bevochtigingsmethoden om vezels in te sluiten, enzovoort.
Typische voorbeelden die je onder die voorwaarden als particulier kunt aanpakken zijn asbestcementplaten op een koud dak, gevelbekleding, regenwaterafvoeren of platen die volledig intact zitten.
2. Wat particulieren nooit zelf mogen verwijderen
De volgende typen materialen mogen in geen geval door een particulier zelf worden verwijderd, omdat ze te risicovol of technisch complex zijn:
❌ Semi-hechtgebonden of los asbest
(zoals spuitasbest, isolatie rond leidingen, brandwerende platen — dit betreft materiaal waarmee vezels gemakkelijk vrijkomen).
❌ Hechtgebonden asbest dat beschadigd, verweerd of versleten is
omdat dat de kans op vezelvrijgave verhoogt.
❌ Niet-asbestcementmaterialen zoals koorden, pakkingen en remvoeringen
Hoewel sommige sites aangeven dat deze in uitzonderingsgevallen verwijderd kunnen worden door particulieren, geldt dit technisch alleen als het gaat om eenvoudige handelingen binnen gereglementeerde grenzen — en vaak staat hier een aanbeveling bij om dit te laten uitvoeren door iemand met een attest ‘eenvoudige handelingen’ of een erkend verwijderaar.
❌ Alles wat niet onder eenvoudige demontage kan vallen, zoals werkzaamheden die speciale afscherming, filters of luchtdrukregeling vereisen (bijv. hermetische zone).
3. Technische voorwaarden voor particuliere verwijdering
Als particulier moet je ervoor zorgen dat je:
🔹 kunt werken zonder gereedschap dat stof of vezels doet ontstaan (geen zagen, slijpen), dus vooral zonder mechanische bewerkingen;
🔹 beschikt over geschikte persoonlijke beschermingsmiddelen (FFP3-masker, wegwerpoverall, handschoenen);
🔹 het materiaal zodanig verwijdert dat er geen vezels in de lucht komen (bij voorkeur nat maken of fixeermiddel gebruiken);
🔹 het afval correct verpakt en afvoert volgens de lokale voorschriften (asbestzakken, aangewezen containerpark);
4. Extra aandachtspunten
📍 Geen standaard meldingsplicht met de overheid
Er is in principe geen federale meldingsplicht voor particulieren om hechtgebonden asbest te verwijderen, maar dit kan verschillen per gemeente en de toepassing van duurzame veiligheid. Raadpleeg altijd de lokale voorschriften.
📍 Advies en zekerheid
Omdat het onderscheid tussen hechtgebonden en semi-hechtgebonden asbest niet altijd duidelijk is zonder ervaring, is het sterk aanbevolen om eerst een asbestinventaris te laten uitvoeren door een expert.
📍 Risico van boetes en verzekeringsproblemen
Onjuiste verwijdering kan niet alleen gezondheidsrisico’s opleveren, maar ook administratieve boetes of problemen met verzekeringsclaims als er vezels vrijkomen en iemand ziek wordt.
Conclusie
Met het nieuwe KB Asbest (december 2025) worden de technische eisen en verantwoordelijkheden rond asbestverwijdering strenger en meer gedetailleerd:
✔️ duidelijkere grenswaarden voor blootstelling;
✔️ nieuwe meetmethoden verplicht;
✔️ verplichte opleidingen en erkenningsvoorwaarden;
✔️ striktere inventarisatie- & beheersplannen;
✔️ technische uitvoeringseisen (luchtfiltratie, afscherming).
